Themasessie: hoe kan Amsterdam de sport voor iedereen toegankelijk maken?
Momenteel leeft één op de tien Amsterdammers met een fysieke beperking. Zij bewegen en sporten aanzienlijk minder dan Amsterdammers zonder fysieke beperking. Voor veel van hen is sporten dan ook geen vanzelfsprekendheid, terwijl voldoende beweging juist cruciaal is voor herstel, gezondheid en contact met anderen. Om die reden gingen sportraadsleden Reda Haouam en Alex Klusman, samen met paralympische atlete Margriet van de Broek en onderzoeker Jasmijn Holla in gesprek met wethouder Sport en Bewegen Sofyan Mbarki over hoe de toegankelijkheid voor deze groep verbeterd kan worden.
Door middel van themasessies gaat de Sportraad Amsterdam samen met de wethouder Sport & Bewegen dieper in op onderwerpen die bepalend zijn voor de toekomst van sport in de stad. Tijdens de bijeenkomst van 13 oktober stond de toegankelijkheid van de Amsterdamse sport voor inwoners met een fysieke beperking centraal, ingebracht door Reda. Het gesprek met de wethouder biedt een mooi podium voor het uitwisselen van ideeën, ervaringen en het bespreken van actuele thema’s.
Obstakels in de sportinfrastructuur
Bijna 91% van de Nederlandse sporters met een lichamelijke beperking geeft aan als kind obstakels te hebben ervaren bij het sporten en slechts 1 op de 7 mensen met fysieke beperking beweegt voldoende, blijkt uit onderzoek van de Esther Vergeer Foundation en ABN AMRO. Als we inzoomen op Amsterdam zien we dat 72 procent van de volwassen rolstoelgebruikers niet voldoet aan de landelijke beweegnorm. Een belangrijke verklaring daarvoor is dat 38 procent zich ernstig belemmerd voelt om wekelijks of überhaupt te sporten, laat het eindrapport ‘aangepast sporten in Amsterdam’ van AISS uit 2023 zien. Dit beeld wordt door Reda bevestigd: “Toen ik jaren geleden in deze situatie terechtkwam, veranderde mijn hele leven en merkte ik pas echt hoeveel obstakels je tegenkomt als je terechtkomt in een rolstoel. Als topsporter ben ik zelf regelmatig te vinden in de sportschool, maar voor de meeste mensen in een rolstoel is dat niet vanzelfsprekend. Een groot deel van de sportfaciliteiten heeft namelijk geen liften, mindervalide toiletten, rolstoelvriendelijke toegangspoorten of fitnessapparatuur die te gebruiken is door zowel mensen met en zonder een fysieke handicap. En dan hebben we het nog niet eens over de bereikbaarheid. De meeste sportvoorzieningen in de stad zijn niet met het OV te bereiken voor rolstoelgebruikers en rolstoelvriendelijke sportcentra begeven zich vaak aan de randen van de stad.”
Voor mensen met een lichamelijke beperking is het des te belangrijker dat de drempels om te sporten zo veel mogelijk worden weggenomen. Sport draagt immers niet alleen bij aan de fysieke en mentale gezondheid, maar ook aan een rijk sociaal leven en meer zelfredzaamheid. Volgens Reda is dan is er dan ook nog veel winst te behalen voor deze vaak vergeten doelgroep in zowel bestaande sportinfrastructuur als in toekomstige sportvoorzieningen.
Een gemiste kans
Het Amsterdams fitnessaanbod is daarin een mooi voorbeeld. Hoewel er wordt gezegd dat in elk stadsdeel een toegankelijke fitnesslocatie te vinden is, laat de praktijk een ander beeld zien. Sterker nog: het aanbod is voor deze groep zeer beperkt. En dat terwijl 41 procent van de niet-sportende Amsterdammers met een beperking aangeeft juist te willen beginnen met fitness. Dat laat zien hoe groot de behoefte is aan toegankelijke sportvoorzieningen. “Fitness is een heel belangrijk onderdeel voor rolstoelgebruikers en heeft mij ook veel geholpen in het herstel.” Sport blijkt bovendien, voor jong én oud met een beperking, een sleutel om sneller uit het zogenoemde ‘zorgkopje’ te komen.
“Een mooi voorbeeld hiervan is een jonge jongen in een rolstoel die, net als ik, is gaan sporten bij dezelfde sportschool, onder begeleiding van een personal trainer. Inmiddels, een aantal jaar later, is hij enorm vooruitgegaan en heeft hij veel meer zelfvertrouwen. Sporten heeft hem geholpen bij zijn ontwikkeling en bij sociale contacten met anderen. Waar hij in het begin met angst naar de sportschool ging, gaat hij nu met opgeheven borst naar de sportschool en door het leven.”
Sport als sleutel tot zelfvertrouwen
Tijdens de themasessie werden verschillende ervaringen, ideeën en mogelijke oplossingen gedeeld om sport in Amsterdam toegankelijker te maken. Het gesprek maakte duidelijk dat er vanuit beide partijen bereidheid is om zowel visie als regelgeving te verbeteren. Dat vraagt om een actieve samenwerking tussen de gemeente en de Sportraad Amsterdam om veranderingen en visie hierop toe te passen.
In de ogen van Reda ligt daar de grootste winst:
“Als we willen dat iedereen kan meedoen, moeten we beginnen bij de basis: voorkomen dat toegankelijkheidvoorzieningen uit de bouwplannen verdwijnen en beleid creëren dat mensen met een beperking niet vergeet. Sport is geen luxe, maar een voorwaarde om volwaardig mee te doen in de samenleving. Dat vraagt om een duidelijke gemeentelijke visie die het Amsterdamse sportaanbod daadwerkelijk voor iedereen toegankelijk maakt. Dus niet met een enkele zin verwijzen naar toegankelijkheid in beleidsstukken, maar ook concreet maken hoe dat wordt aangepakt.”